کلاس

کلاس علوم

غذا و سلامتی

 

یکی از مهم ترین خصوصیات موجودات زنده غذا خوردن آنهاست جانوران از جمله انسان مصرف کننده مواد غذایی هستند. سلول های بدن ما برای فعالیت خود به غذا نیاز دارند و برای اینکه سالم و تندرست باشیم و سلول ها در ست کار کنند باید انرژی و مولکول های لازم را بدست آوریم.

 

غذا مواد ضروری آن

مواد غذایی ضروری بدن عبارتنداز:
- کربوهیدرات ها

- لیپیدها

- پروتئین ها

- ویتامین ها

- مواد معدنی

- آب


نوع این مواد، همچنین مقدار این مواد در غذایی که می خوریم اهمیت دارد. کم یا زیاد بودن هر یک از آنها موجب بیماری می شود.
دستگاه گوارش بعضی از مولکول های این مواد را می شکند و به مولکول های ساده تر تبدیل می کند.



- کربوهیدرات ها:
بیشتر مواد غذایی ما را کربوهیدرات ها یا قندها تشکیل می دهند. مثلا بیشتر غذای سلول های مغز را مولکول گلوکز تشکیل می دهد. که نوعی کربوهیدرات است و در خون وجود دارد.
نشاسته و سلولز هم کربوهیدرات اند.
نشاسته در دانه هایی مانند گندم، برنج، ذرت و سیب زمینی وجود دارد.
مولکول نشاسته از تعداد زیادی مولکول قند ساخته شده است.

 

- سلولز:

سلولز کربوهیدراتی است که در دیواره سلول های گیاهی وجود دارد. سلولز در بدن ما تجزیه نمی شود.
سلولز از تعداد زیادی مولکول قند ساخته شده است اما بدن ما آنزیم لازم برای تجزیه آن را ندارد. نوع پیوندهای بین مولکول های سلولز و نشاسته با هم متفاوت است.

 

برای شناسایی نشاسته از محلول ید استفاده می شود. نشاسته در مقابل محلول ید آبی تیره می شود.



- پروتئین ها:
مهمترین مولکول های سازنده ی بدن موجودات زنده پروتئین ها هستند. پروتئین ها موجب رشد و تنظیم فعالیت های بدن می شوند. هر مولکول پروتئین از اجتماع مولکول های کوچکتری به نام آمینواسید ساخته شده است.
تا کنون 20 نوع آمینواسید شناخته شده است. با توجه به گوناگونی تعداد و ترتیب آمینواسیدهای مولکول پروتئین، انواع پروتئین ها به وجود می آید.
در غذاهایی مانند تخم مرغ ، شیر، پنیر، گوشت و نخود و لوبیا و سویا آمینواسیدهای لازم بدن فراوانند.

 

   شناسایی پروتئین:
در این آزمایش ابتدا ماده ی غذایی را درون لوله آزمایش می ریزیم.
سپس 20 تا 30 قطره سدیم هیدرواکسید رقیق اضافه می کنیم و سپس 20 تا 30 قطره محلول مس سولفات که آبی رنگ است اضافه می کنیم در صورت وجود نشاسته رنگ مخلوط بنفش می شود.


- لیپید ها:
لیپیدها یا چربی ها ماده ی اصلی ساختمان غشاء سلول ها هستند این مواد در زیر پوست و اطراف    اندام های بدن ذخیره می شوند.
و به صورت عایق و ضربه گیر عمل می کنند لیپیدها در مقایسه با کربوهیدات ها مقدار انرژی بیشتری دارند. مصرف زیاد لیپید ها برای سلامتی انسان مضر است. در غذاهایی مانند گوشت، تخم مرغ، پنیر، کره ، دانه های روغنی انواع لیپیدها وجود دارد.


فسفولیپیدها از چربی های مهم غشای سلول هستند.
فسفولیپیدها ، مولکول هایی هستند که یک سر آنها قطبی (باردار) و آبدوست است و سر دیگر آنها با دو اسید چرب غیر قطبی(بدون بار) آب گریز است.

شناسایی چربی در مواد غذایی
برای شناسایی چربی در مواده غذایی مراحل زیر انجام می شود.


- ویتامین ها:
ویتامین ها موادی هستند که به مقدار کم برای بدن لازمند و کارهای مهمی را انجام می دهند.
ویتامین ها موجب تنظیم فعالیت های بدن می شوند. با کمک آنها استفاده از سایر مواد غذایی کامل تر و ساده تر می شود. مثلاً کمبود ویتامین D موجب می شود که سلول های استخوانی نتوانند از کلسیم استفاده کنند.
ویتامین ها به دو گروه محلول در آب و محلول در چربی تقسیم بندی می شوند.


 - مواد معدنی:
در غذای انسان باید عناصر مختلف به صورت ترکیبات شیمیایی گوناگون وجود داشته باشد. غیر از   اکسیژن، هیدورژن، کربن و نیتروژن که در ساختار کروهیدرات ها، لیپیدها و پروتئین ها وجود دارند حدود 20 عنصر دیگر هم وجود دارند که برای تغذیه انسان ضروری هستند مانند آهن، ید ، کلسیم، فسفر، فلوئور، سدیم، پتاسیم و...
این عناصر به صورت مواد معدنی، بدن می رسند.

 

- آب:
بعد از هوا آب لازم ترین ماده برای بدن است اغلب مواد غذایی فقط به صورت محلول وارد خون و از آنجا وارد سلول ها می شوند. آب در واکنش های شیمیایی سلول ها شرکت می کند و مواد زاید و سلول ها به کمک آب از آنها دور می شود.
گرمای بدن نیز توسط آب تنظیم می شود.
بخشی از آب بدن از طریق عرق کردن، دفع، ادرار و مدفوع و انجام واکنش های شیمیایی و تنفس از دست می رود.


رژیم غذایی
گوناگونی غذاها بسیار است و رژیم غذایی برای هر فرد معینی نوشیدنی ها و خوراکی ها است که فرد به طور معمول مصرف می کند. داشتن رژیم غذایی صحیح و مناسب براساس ویژگی های زیر است.

1- کافی بودن (از شش دسته مواد ضروری به بدن برساند)
2- متعادل بودن (از همه انواع مواد غذایی مصرف شود تا مواد ضروری به بدن برسد)
3- مقدار انرژی (انرژی آن کالری لازم را به بدن برساند)
4- محدودیت داشتن (مواد لازم را به اندازه به بدن برساند و زیادتر نباشد)
5- تنوع داشتن (گوناگونی غذاها نیازهای بدن را تأمین می کند)




گروه های غذایی :
متخصصین علوم تغذیه همه غذاها را در 6 گروه غذایی قرار داده اند اگر در شبانه روز از این 6 نوع ماده غذایی به اندازه کافی بخوریم غذایی متعادل داریم.



هرم راهنمای غذایی
امروزه متخصصین علوم تغذیه برای انتخاب غذای روزانه افراد از هرم راهنمای غذایی استفاده می کنند. در این هرم وعده های صرف غذا در روز، از پایین به بالا کاهش می یابد. مصرف غذاهای گروه نان و غلات در پایین بیشتر از بقیه است با توجه به شکل در ردیف دوم میوه و سبزی و سوم گوشت و شیر و در رأس هرم قند چربی و روغن قرار دارند. هر چه از پایین هرم به رأس هرم نزدیک می شویم میزان مصرف این نوع غذاها باید کاهش یابد. مثلاً از غذاهای رأس هرم به مقدار کمی باید استفاده شود.



غذا و مشکل جهانی
درصد زیادی از مردم یا غذای کافی نمی خورند و یا در غذای آنها مواد لازم و ضروری وجود ندارد.


این وضع موجب ایجاد بیماری های مختلف و حتی کاهش فعالیت های ذهنی می شود. امروزه تهیه غذای پروتئین دار مشکل اغلب کشورهای جهان است. و یکی از علل آن هم افزایش جمعیت این کشورهاست با افزایش جمعیت محیط زیست تخریب می شود و مهاجرت روستائیان به شهرها و حاشیه نشینی و کاهش تولید مواد غذایی و بی کاری و مشکلات آن دامن گیر جوامع می شود.

 

  
نویسنده : علیرضا آقاابراهیمی ; ساعت ٩:٢۱ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/۱/۱۸
تگ ها :

کاربرد سنگ ها و کانی ها

 

کانی ها و سنگ ها کاربردهای گوناگونی دارند برای ساختن وسایل زندگی ، زیورآلات، وسایل ساختمانی و در صنعت کاربرد فراوانی دارند.

بطور کلی سنگ ها و کانی ها به سه منظور استخراج می شوند.
الف: تأمین انرژی
ب: تأمین مواد اولیه صنایع
ج: جواهر سازی

تأمین انرژی:
انسان برای گرم کردن مسکن خود و پختن غذاها و راه اندازی وسایل نقلیه خود به انرژی نیاز دارد منبع اصلی تأمین انرژی سنگ ها هستند که حدود 78 درصد انرژی در بین سنگ های رسوبی یافت می شود.

نفت: مایعی است تیره رنگ با بوی مخصوص که ترکیب شیمیایی ثابتی ندارد اما بیش تر از عناصر هیدروژن و کربن(هیدروکربن) است.

پرسش: نفت چگونه تشکیل می شود؟
موجودات بسیار ریز دریایی بنام پلانکتون ها که در آب دریا زندگی می کنند و عمر کوتاهی دارند پس از مرک در بین رسوبات قرار گرفته و پس از میلیون ها سال بر اثر فشار و گرمای زیاد به نفت تبدیل می شوند.

پرسش: مخازن نفتی بیش تر درکجا تشکیل می شوند؟
بیش تر در زیر اقیانوس ها تشکیل می شوند و در هر مخزن نفتی بخش های زیر وجود دارند.
   الف) سنگ مادر: به سنگ هائی که نفت در آنها تشکیل می شود.
   ب) سنگ پوششی: سنگ هائی هستند که به صورت یک لایه نفوذ ناپذیر از بالا آمدن نفت جلوگیری می کنند و تقریباً به حالت تاقدیس مانند بوده و جنس آنها بیش تر از سنگ گچ و سنگ رستی می باشد.
   ج) سنگ مخزن: سنگ هائی که شکاف و حفره های زیادی دارند و در زیر سنگ پوششی قرار دارند و درون آنها نفت و گاز و مقداری آب شور جمع می شود.

ترتیب قرار گرفتن مواد در یک مخزن نفتی:
به ترتیب از بالا به پایین گاز- نفت- آب شور


زغال سنگ: یکی از مهمترین منابع انرژی است که به صورت لایه هایی در بین سنگ های رسوبی یافت می شود. مصرف عمده آن در تولید انرژی الکتریکی- ذوب فلزات و پتروشیمی می باشد.

چگونگی تشکیل ذغال سنگ: گیاهانی که در مرداب ها و سواحل دریاهای گرم رشد فراوان دراند پس از قرار گرفتن در بین رسوبات به وسیله باکتری ها تجزیه شده اکسیژن و هیدروژن آن ها خارج شده و در صد کربن آن ها زیاد شده و به ذغال سنگ نارس تبدیل می گردد.
زغال سنگ نارس بر اثر فشار و حرارت زیاد به انواع زغال سنگ های دیگر تبدیل می شود.

کُکْ: نوعی زغال سنگ بسیار مرغوب است که تقریباً کربن خالص است و در صنایع فولاد سازی برای جداکردن آهن از سنگ معدن استفاده می شود.

انرژی گرمایی زمین: خروج آب چشمه های آب گرم نشان دهنده این است که درون زمین گرم است.
امروزه بسیاری از کشورها توانسته اند از این انرژی استفاده کنند که به آن زمین گرمایی گویند.


طریقه استفاده از انرژی گرمایی زمین برای تولید جریان برق

 


ب)کاربرد کانی ها و سنگ ها در مواد اولیه و صنایع
سنگ ها و کانی ها برای تهیه مواد اولیه کاربرد زیادی دارند به عنوان مثال:

1- در صنایع ساختمانی: برای تزئین نمای ساختمان ها- مصالح ساختمانی در نمای ساختمان بیش تر از گرانیت � مرمر- تراورتن و سنگ های چینی در تهیه مصالح بیش تر سنگ گچ � سنگ آهک

نکته: برای تهیه سیمان سنگ آهنک را با رس در کوره حدود 1400 درجه حرارت داده تا پودر سیمان تولید شود.

2- ذوب فلزات: برای ذوب فلزات از زغال سنگ آنتراسیت کک تهیه می کنند.


3- صنایع شیمیایی : ساختن انواع لنت ترمز- لوله فارسیت- انواع ایرانیت-


4- صنایع داروئی: ساختن انواع پودرها سموم شیمیایی - پودر پای بچه (پودر تالک)


5- صنایع غذایی: در کارخانه قند برای تصفیه قند از سنگ آهک استفاده می شود. خاک رس برای جدا کردن ناخالصی ها در صنایع غذایی استفاده می شود.

6- صنایع الکتریکی- الکترونیکی: برای انتقال جرایان برق و ساختن ترانزیستورها

 

ج) در جواهر سازی:

 بعضی از کانی ها به علت رنگ و جلای زیبا ب عنان جواهر از آن ها استفاده می کنند مثل فیروزه- الماس- یاقوت- زمرد

  
نویسنده : علیرضا آقاابراهیمی ; ساعت ۱٢:٤٠ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۱۱/۸
تگ ها :

مواد سازنده سنگ کره

کانی ها: ذرات تشکیل دهنده سنگها را کانی گویند

انواع کانی ها از نظر طریقه بوجود آمدن:

1- کانی های اولیه

 2- کانی های ثانویه


الف: کانی های اولیه: کانی هایی هستند که بر اثر سرد شدن مواد مذاب درون زمین بوجود می آیند مثل کوارتز � فلدستاپ � میکا (کانی های سیلیکاتی) � هماتیت � لیمونیت(کانی های آهن دار) � کلیست (کانی کلسیم دار)

ب: کانی های ثانویه: بر اثر تغییر و تجزیه کانی های اولیه بوجود می آیند مثال کانی رستی (از تجزیه فلدستاپ ها حاصل می شوند)

شناسایی کانی ها: برای شناسایی کانی ها از خواص آن ها استفاده می کنند(شکل بلور- سختی-  رنگ گرد کانی- جلا- رسانایی اکتریکی- چگالی)

سختی: میزان سختی کانی ها با هم متفاوت است سخت ترین انها الماس با درجه 10 و نرمترین آنها تالک با درجه 1 سختی بقیه کانی ها بین درجه 1 تا 10 است.


درجه سختی کانی: میزان مقاومت آن در برابر خراشیدگی را نشان می دهد.

 

درجه سختی

نام کانی

 

1

تالک

ناخن

2

ژیپس

سکه مسی

3

کلسیت

تیغه چاقو 4 فلوئوریت
شیشه 5 آپاتیت
سوهان 6 ارتوز
چینی بدون لعاب 7 کوارتز
  8 توپاز
  9 کوندوم
  10 الماس

جدول موهس درجه سختی کانی ها

روش تعیین درجه سختی کانی ها:
اگر دو کانی را روی هم بکشیم همیشه کانی سخت تر بر روی کانی نرمتر خط می اندازد یعنی کانی که روی کانی دیگر شیار تولید کند سخت تر است.


برای شناسایی جنس کانی ها از آزمایش شعله نیز می توان استفاده کرد. زیرا هر عنصری شعله را به رنگ مخصوص درمی آورد.

مثلا:

عنصر سدیم رنگ شعله را زرد می کند
عنصر کلسیم رنگ شعله را سرخ آجری می کند
عنصر مس رنگ شعله را سبز می کند
عنصر پتاسیم رنگ شعله را بنفش می کند

  
نویسنده : علیرضا آقاابراهیمی ; ساعت ۱٢:۳٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۱٠/۱٧
تگ ها :

← صفحه بعد